Z tego powodu europejskie wytyczne dotyczące filtrów przeciwsłonecznych kładą szczególny nacisk na zrównoważoną ochronę zarówno przed promieniowaniem UVB, jak i UVA. Producenci opracowujący filtry przeciwsłoneczne lub produkty kosmetyczne z deklarowaną ochroną przeciwsłoneczną powinni zatem oceniać poziom ochrony przed promieniowaniem UVA przy użyciu odpowiednich i uznanych naukowo metod badawczych.
Czym jest promieniowanie UVA?
Promieniowanie ultrafioletowe pochodzące ze Słońca dzieli się zazwyczaj na promieniowanie UVA i UVB.
Promieniowanie UVB jest ściśle związane z oparzeniami słonecznymi i stanowi główny rodzaj promieniowania brany pod uwagę przy określaniu współczynnika ochrony przeciwsłonecznej (SPF).
Promieniowanie UVA wnika głębiej w skórę i przyczynia się do przedwczesnego starzenia się skóry oraz długotrwałych uszkodzeń skóry. Odgrywa też rolę w procesach związanych z rozwojem raka skóry.
W przeciwieństwie do promieniowania UVB, ekspozycja na promieniowanie UVA nie zawsze powoduje natychmiastową widoczną reakcję, taką jak oparzenie słoneczne. Konsumenci mogą więc być narażeni na znaczne promieniowanie UVA, nie zauważając od razu jego skutków.
Właśnie dlatego skuteczne produkty z filtrem przeciwsłonecznym powinny zapewniać ochronę w szerokim zakresie widma promieniowania ultrafioletowego.
Dlaczego testy na promieniowanie UVA są konieczne?
Sam współczynnik SPF nie wystarczy, by określić poziom ochrony przed promieniowaniem UVA, jaką zapewnia filtr przeciwsłoneczny.
Dwa preparaty o tym samym SPF mogą zapewniać bardzo różne poziomy ochrony przed promieniowaniem UVA. Na skuteczność ochrony przed promieniowaniem UVA wpływają: rodzaj zastosowanych filtrów UV, ich stężenie, fotostabilność, rozmieszczenie w preparacie oraz warstwa tworzona na skórze.
Testy na promieniowanie UVA dostarczają wymiernych dowodów na skuteczność ochrony zapewnianej przez gotowy produkt.
Zgodnie z rozporządzeniem Komisji (UE) nr 655/2013 twierdzenia dotyczące kosmetyków powinny być poparte odpowiednimi i weryfikowalnymi dowodami. Dlatego producenci, którzy deklarują ochronę przed promieniowaniem UVA lub ochronę o szerokim spektrum, powinni dysponować odpowiednimi danymi z badań, które potwierdzają te twierdzenia.
Europejskie wymagania dotyczące ochrony przed promieniowaniem UVA
Zalecenie Komisji Europejskiej 2006/647/WE określa ważną zasadę dotyczącą zrównoważonej ochrony przeciwsłonecznej.
Współczynnik ochrony przed promieniowaniem UVA powinien wynosić co najmniej jedną trzecią deklarowanego SPF.
Na przykład krem przeciwsłoneczny z oznaczeniem SPF 30 powinien zapewniać współczynnik ochrony przed promieniowaniem UVA wynoszący co najmniej 10. Produkt z oznaczeniem SPF 50 powinien zapewniać współczynnik ochrony przed promieniowaniem UVA wynoszący co najmniej około 16,7.
W zaleceniu zaznaczono też, że długość fali krytycznej powinna wynosić co najmniej 370 nanometrów.
Kryteria te mają na celu zapewnienie, by produkty z filtrem przeciwsłonecznym zapewniały wystarczająco szeroką ochronę w całym spektrum promieniowania UVA i UVB, a nie skupiały się głównie na zakresie promieniowania UVB.
ISO 24443: Badania in vitro dotyczące promieniowania UVA
Jedną z głównych międzynarodowych norm służących do oceny ochrony przed promieniowaniem UVA jest norma ISO 24443:2021 „Kosmetyki — Oznaczanie fotoprotekcji przed promieniowaniem UVA w warunkach in vitro”.
Niniejsza norma określa procedurę in vitro służącą do charakteryzowania ochrony przed promieniowaniem UVA w produktach przeciwsłonecznych. Ma ona na celu uzyskanie krzywej absorpcji spektralnej promieniowania UV, na podstawie której można obliczyć odpowiednie parametry ochrony przed promieniowaniem UVA.
Podczas testu na specjalnie przygotowane płytki testowe nakłada się kontrolowaną ilość kremu przeciwsłonecznego. Produkt rozciera się starannie, żeby uzyskać reprezentatywną warstwę.
Następnie za pomocą specjalistycznego sprzętu laboratoryjnego mierzy się przepuszczalność promieniowania ultrafioletowego przez warstwę produktu. Próbki są też poddawane określonej dawce promieniowania UV, żeby ocenić produkt po naświetlaniu.
Uzyskane dane spektralne służą do określenia współczynnika ochrony przed promieniowaniem UVA in vitro oraz do oceny skuteczności produktu w zakresie ochrony przed promieniowaniem UVA.
Ponieważ na wynik mogą wpływać technika nakładania, właściwości płytki, warunki naświetlania oraz pomiary instrumentalne, badanie powinno być przeprowadzone zgodnie ze znormalizowaną metodologią przez doświadczone laboratorium. Norma ISO 24443:2021 konkretnie określa procedurę in vitro mającą na celu scharakteryzowanie ochrony przed promieniowaniem UVA oraz powtarzalne określenie charakterystyki absorpcji spektralnej.
ISO 24442: Badania in vivo dotyczące promieniowania UVA
Ochronę przed promieniowaniem UVA można również ocenić za pomocą metody in vivo opisanej w normie ISO 24442.
Ta metoda pozwala określić poziom ochrony przed promieniowaniem UVA u ludzi poprzez ocenę trwałego ciemnienia pigmentu spowodowanego kontrolowaną ekspozycją na promieniowanie UVA.
Krem z filtrem nakłada się na określone obszary skóry. Następnie obszary te poddaje się działaniu ściśle kontrolowanego promieniowania UVA, a reakcję skóry ocenia się zgodnie ze standardową procedurą.
Wyniki te służą do obliczenia współczynnika ochrony przed promieniowaniem UVA badanego produktu.
Badania in vivo z wykorzystaniem promieniowania UVA wymagają starannie kontrolowanych warunków badawczych, odpowiedniego doboru uczestników oraz wykwalifikowanego personelu. Z tego powodu powinny je przeprowadzać wyłącznie laboratoria posiadające odpowiednie doświadczenie i podlegające nadzorowi etycznemu.
Co to jest krytyczna długość fali?
Krytyczna długość fali to jednostka miary służąca do oceny, w jakim stopniu krem przeciwsłoneczny pochłania promieniowanie ultrafioletowe.
Oblicza się ją na podstawie widma pochłaniania promieniowania UV przez filtr przeciwsłoneczny. Wyższa długość fali krytycznej zazwyczaj oznacza, że ochrona obejmuje szerszy zakres promieniowania UVA.
Zgodnie z zaleceniem Komisji Europejskiej dotyczącym filtrów przeciwsłonecznych krytyczna długość fali powinna wynosić co najmniej 370 nm.
Ten wymóg pomaga wykazać, że filtr przeciwsłoneczny zapewnia ochronę o szerokim spektrum, a nie tylko silną ochronę w wąskim zakresie widma promieniowania UV.
Nie należy mylić długości fali krytycznej z wskaźnikiem UVA-PF. Te dwa pomiary dostarczają różnych informacji i stosuje się je razem przy ocenie skuteczności filtra przeciwsłonecznego w zakresie promieniowania UVA.
Logo koła UVA
Wiele kremów z filtrem przeciwsłonecznym sprzedawanych w Europie ma wpisane w kółko litery „UVA”.
Ten symbol jest powszechnie używany, żeby pokazać, że produkt zapewnia ochronę przed promieniowaniem UVA zgodnie z zalecanym przez Komisję Europejską stosunkiem między ochroną przed promieniowaniem UVA a wskaźnikiem SPF.
Ten symbol należy stosować tylko wtedy, gdy skuteczność produktu w zakresie ochrony przed promieniowaniem UVA została odpowiednio potwierdzona badaniami.
Producenci powinni więc upewnić się, że zmierzony współczynnik ochrony przed promieniowaniem UVA odpowiada zalecanemu minimum, czyli jednej trzeciej wartości SPF podanej na etykiecie, oraz że spełnione są odpowiednie kryteria dotyczące ochrony szerokospektralnej, zanim umieszczą na opakowaniu informacje o ochronie przed promieniowaniem UVA.
Dokumentowanie wyników badań na promieniowanie UVA
Raporty z badań na promieniowanie UVA należy przechowywać jako część dokumentacji technicznej dotyczącej produktu kosmetycznego.
Dokumentacja produktu(PIF) musi zawierać dowody potwierdzające deklarowane działanie produktu kosmetycznego, jeśli wymaga tego charakter lub działanie tego produktu.
W przypadku kremu przeciwsłonecznego, który ma zapewniać ochronę przed promieniowaniem UVA, raporty laboratoryjne i dokumentacja potwierdzająca skuteczność pomagają wykazać, że informacje przekazywane konsumentom są odpowiednio poparte dowodami.
Dokumentacja powinna jasno określać badany produkt oraz zastosowaną metodę, tak aby wyniki można było powiązać z preparatem wprowadzonym do obrotu.
Co się stanie, jeśli produkt nie przejdzie testu na promieniowanie UVA?
Filtr przeciwsłoneczny może osiągać zakładony współczynnik SPF, ale mimo to nie zapewniać wystarczającej ochrony przed promieniowaniem UVA.
Na przykład zmierzony wskaźnik UVA-PF może wynosić mniej niż jedną trzecią wartości SPF albo produkt może nie osiągać oczekiwanej długości fali krytycznej.
W takich przypadkach producenci mogą być zmuszeni do ponownego przemyślenia systemu filtrów UV, poprawy fotostabilności, dostosowania składu lub zweryfikowania deklarowanego poziomu ochrony.
Po wprowadzeniu znaczących zmian w składzie produkt należy ponownie przetestować, żeby sprawdzić, jak działa.
Znaczenie ochrony UVA w produktach przeciwsłonecznych
Testy UVA stanowią fundamentalny element oceny skuteczności kremów przeciwsłonecznych na rynku europejskim. Podczas gdy SPF mierzy przede wszystkim ochronę przed promieniowaniem UVB, testy UVA sprawdzają, czy produkt zapewnia również odpowiednią ochronę w zakresie dłuższych fal ultrafioletowych.
W zaleceniu Komisji Europejskiej 2006/647/WE zaleca się, aby współczynnik ochrony przed promieniowaniem UVA wynosił co najmniej jedną trzecią wartości SPF podanej na etykiecie, a długość fali krytycznej wynosiła co najmniej 370 nm. Międzynarodowe normy, takie jak ISO 24443, określają standardowe metody oceny ochrony przed promieniowaniem UVA w warunkach in vitro.
Dla producentów kosmetyków badania promieniowania UVA to nie tylko laboratoryjna formalność. Dostarczają one naukowych dowodów potrzebnych do poparcia wiarygodnych oświadczeń dotyczących ochrony przeciwsłonecznej, prowadzenia dokładnej dokumentacji produktów oraz zapewnienia konsumentom zrównoważonej ochrony zarówno przed promieniowaniem UVA, jak i UVB.
