Volgens Verordening (EG) nr. 1223/2009 moeten fabrikanten ervoor zorgen dat elk cosmetisch product dat op de Europese markt wordt gebracht, veilig is. De verordening schrijft echter niet voor dat er voor elke samenstelling één vast testpakket moet worden gevolgd.
In de praktijk wordt bij het testen een risicogebaseerde aanpak gehanteerd. Welke bewijzen er nodig zijn, hangt af van factoren zoals:
- De samenstelling en ingrediënten
- De aanwezigheid of afwezigheid van water
- De verpakking
- Het beoogde gebruik
- De doelgroep
- De beweringen die over het product worden gedaan
Producten op waterbasis moeten meestal het meest uitgebreid worden getest
Producten die water bevatten, vormen over het algemeen het grootste microbiologische risico, omdat water de groei van micro-organismen bevordert.
Crèmes, lotions, gels, shampoos, conditioners, vloeibare zeep en veel serums moeten meestal uitgebreid in het lab worden getest. Afhankelijk van de samenstelling omvat dit meestal stabiliteitstests, microbiologische kwaliteitstests en tests naar de werkzaamheid van conserveermiddelen.
Ook wordt vaak gekeken of de verpakking geschikt is, vooral bij producten die langdurig in contact blijven met hun verpakking.
Omdat deze producten na opening vaak herhaaldelijk worden gebruikt, is de doeltreffendheid van het conserveringssysteem extra belangrijk.
Voor watervrije formuleringen is misschien een andere aanpak nodig
Producten die weinig of geen water bevatten, vormen meestal een veel kleiner microbiologisch risico.
Voorbeelden hiervan zijn gezichtsoliën, lichaamsoliën, lippenbalsems, producten op basis van was en veel make-upformules op oliebasis.
Hoewel het testen van de werkzaamheid van conserveermiddelen misschien niet altijd nodig is, moeten deze producten toch op de juiste manier in het lab worden onderzocht. Oxidatie, kleurveranderingen, geurontwikkeling en de compatibiliteit met de verpakking kunnen na verloop van tijd allemaal invloed hebben op de productkwaliteit.
Het ontbreken van water vermindert één soort risico, maar maakt een stabiliteitsbeoordeling nog steeds nodig.
Bij vaste producten moet je met een aantal zaken rekening houden
Tot de vaste cosmetica behoren producten zoals zeep, shampooblokjes en bepaalde reinigingsblokjes.
Hun microbiologische gedrag verschilt van dat van vloeibare producten, vooral als de wateractiviteit van nature laag is. Laboratoria kunnen echter, indien van toepassing, nog steeds de fysische stabiliteit, het uiterlijk, de compatibiliteit met de verpakking en de microbiologische kwaliteit beoordelen.
Producten die bedoeld zijn om tijdens het gebruik door de consument herhaaldelijk nat te worden, moeten ook worden beoordeeld op basis van hun specifieke risicoprofiel.
Emulsies vragen om extra aandacht
Emulsies behoren tot de technisch meest veeleisende cosmetische formuleringen.
Omdat ze een water- en een oliefase combineren, zijn ze gevoelig voor verschillende soorten instabiliteit, zoals fasescheiding, veranderingen in viscositeit en het uiteenvallen van de emulsie.
Daarom worden crèmes, lotions en soortgelijke producten vaak aan uitgebreide stabiliteitstests onderworpen om te beoordelen of ze hun beoogde eigenschappen gedurende de hele houdbaarheidstermijn behouden.
Door hun complexiteit moeten emulsies meestal grondiger op stabiliteit worden getest dan eenvoudigere formuleringen.
Zonnebrandmiddelen moeten extra worden getest
Zonnebeschermingsproducten vormen een aparte categorie omdat er voor deze producten gereguleerde prestatieclaims gelden.
Naast de laboratoriumonderzoeken die voor veel cosmetische producten standaard worden uitgevoerd, moeten zonnebrandmiddelen aan specifieke tests worden onderworpen om claims met betrekking tot de SPF, UVA-bescherming en, indien van toepassing, waterbestendigheid te onderbouwen.
Deze onderzoeken volgen erkende internationale methoden die binnen het Europese regelgevingskader worden aanvaard.
Omdat de tests bedoeld zijn om productclaims te onderbouwen in plaats van de basisstabiliteit of microbiologische kwaliteit te controleren, vormen ze een extra onderdeel van het totale ontwikkelingsprogramma.
Producten voor gevoelige zones
Bij cosmetica die bedoeld zijn voor bijzonder gevoelige lichaamsdelen moet er bij de veiligheidsbeoordeling mogelijk extra aandacht aan worden besteed.
Voorbeelden hiervan zijn producten die bedoeld zijn voor de oogcontouren, de lippen, de intieme hygiëne of voor gebruik bij baby’s en jonge kinderen.
De laboratoriumtests zelf hoeven niet per geval anders te zijn, maar het totale bewijsmateriaal dat de veiligheid van het product onderbouwt, moet wel aansluiten bij de doelgroep en de gebruiksomstandigheden.
De beoordelaar van de veiligheid van cosmetica bepaalt uiteindelijk of de beschikbare gegevens voldoende zijn voor het specifieke product.
Producten met specifieke marketingclaims
De testvereisten kunnen ook veranderen, afhankelijk van de claims die voor het product worden gedaan.
Voor een vochtinbrengende crème die gewoon als cosmetica wordt aangeprezen, kan een ander testprogramma nodig zijn dan voor een product dat op de markt wordt gebracht met claims over een gevoelige huid, dermatologische verdraagbaarheid of specifieke prestatievoordelen.
Als objectieve beweringen wetenschappelijk onderbouwd moeten worden, kan het nodig zijn om aanvullend laboratorium- of instrumentaal onderzoek te doen om ondersteunend bewijs te verzamelen.
Hoe ambitieuzer de beweringen, hoe meer bewijs er meestal nodig is.
De verpakking is van invloed op de testvereisten
Afhankelijk van de verpakking kan voor dezelfde samenstelling een andere laboratoriumanalyse nodig zijn.
Een crème in een airless-dispenser wordt op een andere manier blootgesteld aan microbiologische invloeden dan dezelfde crème die in een open potje wordt verkocht. Ook kunnen flexibele tubes, glazen flesjes en plastic verpakkingen op verschillende manieren reageren met de samenstelling.
Daarom houden laboratoria bij het opstellen van het testprogramma vaak rekening met zowel de verpakking als de samenstelling.
Testen moet altijd een getrouwe weergave zijn van het eindproduct dat consumenten gaan kopen.
Het opzetten van het juiste testprogramma
Verschillende cosmeticaproducten vragen om verschillende teststrategieën in het lab, omdat ze elk hun eigen technische en microbiologische uitdagingen met zich meebrengen. Factoren zoals de samenstelling, het watergehalte, de verpakking, het beoogde gebruik en de marketingclaims zijn allemaal van invloed op de onderzoeken die nodig zijn om de veiligheid en kwaliteit van het product te onderbouwen.
Door een risicogebaseerde aanpak te hanteren, kunnen fabrikanten passend wetenschappelijk bewijs verzamelen en tegelijkertijd voldoen aan de Europese cosmeticawetgeving. Door vanaf het begin het juiste testprogramma te kiezen, zorg je niet alleen dat je aan de regelgeving voldoet, maar draag je ook bij aan de ontwikkeling van betrouwbare, hoogwaardige cosmeticaproducten.
