Een ingrediëntenlijst die aan de regels voldoet, stelt consumenten in staat om stoffen te herkennen die ze misschien willen vermijden, helpt autoriteiten om na te gaan of de regelgeving wordt nageleefd en maakt de communicatie in de hele toeleveringsketen makkelijker. Hoewel het op het eerste gezicht simpel lijkt, vereist het opstellen van een ingrediëntenlijst een grondig begrip van de eisen die zijn vastgelegd in de verordening en de richtsnoeren die door de Europese Commissie zijn gepubliceerd.
De wettelijke basis
Het belangrijkste wettelijke kader voor cosmetische producten in de De Europese Unie is Verordening (EG) nr. 1223/2009. Artikel 19 legt de etiketteringsvoorschriften voor cosmetische producten vast, waaronder de verplichting om een lijst met ingrediënten op de verpakking te vermelden.
Volgens de verordening moeten ingrediënten worden vermeld volgens een gemeenschappelijke nomenclatuur. In de praktijk betekent dit dat je de International Nomenclature of Cosmetic Ingredients (INCI) moet gebruiken, die gestandaardiseerde namen biedt die in de hele branche worden erkend.
De ingrediëntenlijst moet nauwkeurig, volledig en in overeenstemming zijn met de daadwerkelijke samenstelling van het product. Ze hangt daarom nauw samen met de ontwikkeling van de samenstelling, de documentatie van grondstoffen en de beoordeling vanuit regelgevend oogpunt.
Wat telt als ingrediënt?
Volgens de verordening is een ingrediënt elke stof of elk mengsel dat tijdens het productieproces opzettelijk in het cosmetische product wordt gebruikt.
Niet elke stof die in het eindproduct zit, wordt voor de etikettering als ingrediënt beschouwd. Bepaalde stoffen mogen worden weggelaten uit de ingrediëntenlijst, zoals:
- Onzuiverheden die in grondstoffen zitten.
- Technische hulpstoffen die tijdens de productie worden gebruikt, maar niet in het eindproduct zitten.
- Oplosmiddelen of draagstoffen die worden gebruikt voor geurstoffen of aromatische verbindingen, wanneer ze geen functie vervullen in het uiteindelijke cosmetische product.
Het is belangrijk om deze verschillen te begrijpen, want het vermelden van niet-ingrediënten kan onnodige complexiteit veroorzaken, terwijl het weglaten van daadwerkelijke ingrediënten kan leiden tot niet-naleving.
Ingrediënten in de juiste volgorde vermelden
Een van de basisprincipes bij het vermelden van ingrediënten op cosmetica is de volgorde waarin ze worden vermeld.
Ingrediënten die in concentraties van meer dan 1% aanwezig zijn, moeten worden vermeld in aflopende volgorde van gewicht op het moment dat ze aan de samenstelling worden toegevoegd. Dit betekent dat het ingrediënt dat in de grootste hoeveelheid aanwezig is als eerste wordt vermeld, gevolgd door het ingrediënt met de op één na grootste hoeveelheid, enzovoort.
Zodra het gehalte onder de 1% komt, mogen de ingrediënten in willekeurige volgorde worden vermeld, na de ingrediënten die boven die drempel zitten.
Deze aanpak geeft consumenten een algemeen beeld van de samenstelling van het product, terwijl er wat flexibiliteit blijft voor ingrediënten met een lagere concentratie.
Omdat de volgorde is gebaseerd op de samenstellingsgegevens, is het bijhouden van nauwkeurige productiedocumenten essentieel om een lijst met ingrediënten op te stellen die aan de voorschriften voldoet.
Plantaardige ingrediënten
Bij botanische ingrediënten moet je extra goed opletten, want er komt vaak ingewikkelde terminologie bij kijken.
INCI-namen voor plantaardige ingrediënten bevatten meestal het botanische geslacht en de soort, gevolgd door het betreffende plantendeel en het soort materiaal. Voorbeelden hiervan zijn extracten, oliën, wateren, sappen of poeders.
Hoe het precies moet worden vermeld, hangt af van de aard van het ingrediënt dat de fabrikant levert en de geldende INCI-benaming.
Het gebruik van de juiste botanische INCI-naam is niet alleen belangrijk om aan de voorschriften te voldoen, maar ook om transparantie en consistentie op internationale markten te waarborgen.
Geurstoffen en aromatische verbindingen
Geurcomposities worden anders behandeld dan de meeste andere cosmetische ingrediënten.
In plaats van elk afzonderlijk bestanddeel van een parfumformule te vermelden, mogen fabrikanten in de ingrediëntenlijst de term„Parfum” gebruiken.
Bepaalde allergenen in geurstoffen moeten echter afzonderlijk worden vermeld wanneer ze de concentratiedrempels overschrijden die in de cosmeticawetgeving zijn vastgelegd. Deze voorschriften zijn bedoeld om consumenten te helpen die mogelijk gevoelig zijn voor bepaalde geurstoffen.
Fabrikanten moeten daarom de documentatie van leveranciers van geurstoffen zorgvuldig doornemen en ervoor zorgen dat de allergenendeclaraties overeenkomen met de samenstelling van het eindproduct.
Kleurstoffen en de speciale regels die erop van toepassing zijn
Voor kleurstoffen gelden specifieke etiketteringsvoorschriften.
Bij de meeste cosmeticaproducten worden kleurstoffen vermeld aan de hand van hun Colour Index (CI)-nummers. Bij decoratieve cosmetica die in meerdere tinten op de markt wordt gebracht, zoals foundation, oogschaduw of lippenstift, mogen kleurstoffen worden vermeld volgens de ‘kan bevatten’-benadering, mits aan de wettelijke voorwaarden wordt voldaan.
Omdat kleurstoffen onder specifieke bijlagen van de cosmetica-verordening vallen, moeten fabrikanten zowel controleren of ze goedgekeurd zijn als of ze correct op het etiket staan vermeld.
Nanomaterialen
De Europese cosmeticawetgeving bevat specifieke eisen voor ingrediënten die aan de definitie van een nanomateriaal voldoen.
Als er een nanomateriaal in een cosmetisch product zit, moet de naam van dat ingrediënt worden gevolgd door het woord “nano” tussen haakjes. Een ingrediënt zou bijvoorbeeld als volgt worden vermeld:
Naam van het ingrediënt (nano)
Deze eis draagt bij aan de transparantie over de aanwezigheid van synthetische nanomaterialen en helpt consumenten om een weloverwogen keuze te maken.
Veelvoorkomende fouten op het gebied van compliance
Veel fouten in de ingrediëntenlijst ontstaan al lang voordat het etiket wordt ontworpen. Problemen komen vaak voort uit onvolledige informatie over grondstoffen, verouderde documentatie van leveranciers, wijzigingen in de samenstelling die niet zijn doorgevoerd in het ontwerp van de verpakking, of een verkeerde vertaling van handelsnamen naar de INCI-nomenclatuur.
Een ander veelvoorkomend probleem is dat de ingrediëntenlijst niet wordt bijgewerkt na een herformulering. Zelfs relatief kleine veranderingen in de samenstelling kunnen invloed hebben op de volgorde van de ingrediënten, de vermelding van allergenen of de aanwezigheid van bepaalde gereguleerde stoffen.
Daarom moet het controleren van de ingrediëntenlijst een vast onderdeel zijn van het productontwikkelings- en wijzigingsbeheerproces.
Waarom ingrediëntenlijsten belangrijk zijn
Een ingrediëntenlijst die aan de regels voldoet, is niet zomaar een administratieve formaliteit. Het is een van de meest zichtbare uitingen van producttransparantie en verantwoordelijkheid ten opzichte van de regelgeving.
Als het goed wordt opgesteld, biedt het consumenten betrouwbare informatie, ondersteunt het markttoezicht en laat het zien dat de fabrikant gedurende de hele levenscyclus van het product passende controles heeft ingevoerd om aan de voorschriften te voldoen.
Naarmate de regelgeving voor cosmetica zich blijft ontwikkelen, blijft het beheer van de ingrediëntenlijst een cruciaal onderdeel van de naleving van de voorschriften voor productformules. Door de lijst al vanaf de allereerste fasen van de productontwikkeling nauwkeurig op te stellen, kun je het risico op overtredingen van de regelgeving verminderen en bijdraag je aan een transparantere en betrouwbaardere cosmetica-markt.
